Халқҳо ва миллатҳо

Дар империяи Муғулистон кӣ буд?

Дар империяи Муғулистон кӣ буд?

Чингизхон

Бе Темужин, шахсе, ки Чингизхон шуд, империяи Муғулистон ба вуқӯъ намеомад. Чингизхон як генияи қавӣ, харисматикӣ ва низомӣ буд, ки ҳамаи қабилаҳои муғулҳо ва туркистони Муғулистонро тавассути иттифоқҳои сиёсӣ ва забт муттаҳид мекард. Вай тавассути омӯзиши доимии ҳарбӣ ҳар як шахсро ҳамчун як ҷанговар табдил дод ва сипас ин артишро дар ҷанги беохир дар тамоми минтақаи тамоми Евразия аз уқёнуси Ором то баҳри Миёназамин роҳнамоӣ кард. Чингизхон бузургтарин империя дар таърихи ҷаҳонро сохтааст ва аксари онро дар тӯли зиндагии худ анҷом додааст. Вай як зан дошт, Борте, аммо занони дуввумаш миёна.

Занон дар ҳаёти Чингиз

Хоэлун, модари Чингис, Борте, ҳамсараш ва Сорхтактани, зани Толуи, писари чоруми Чингис, ҳама занони қавӣ ва доно буданд, ки ба империяи Муғулистон таъсири пурқувват ва таъсир расониданд. Хоелун Темучини ҷавонро ҳамчун як ҷанговари пурқувват ва муваффақ баланд бардошт ва ба ӯ малакаҳои зинда мондан, иттифоқи сиёсӣ ва садоқатро ёд дод. Ҳардун ва Борте ду мушовири боэътимоди Чингис шуданд. Вақте ки Огайдай пас аз марги Чингиз Хуни Бузург шуд, Сорҳақтанӣ мушовири боэътимоди ӯ шуд ва вақте ки Огедай дар ҷанг буд, империяи Муғулистонро бар ӯҳда гирифт.

Писарон

Писари аввалаш, Ҷочи, чанде пас аз он таваллуд шуд, ки Чингис Бортиро аз рашк халос кард ва эҳтимолан аз дасти қабилаи Меркит таҷовуз кард. Азбаски падару модари Ҷочӣ номуайян буданд, Чингис ӯро вориси худ накард. Ҷочӣ Хон Орди тиллоӣ гардид.

Чагатай Хон, писари дуввум, бо Ҷочӣ рақобати шадиди бародарона дошт ва қабули Ҷочиро ба вориси Чингиз рад кард. Чагатай Хангатаи Чагатайро, ки қисми зиёди Осиёи Марказиро дар бар мегирифт, ба мерос гирифт.

Огайдай пас аз вафоти Чингис Хон Бузург шуд. Ӯ ҷангидааст ва мувофиқи қонуни хаттии Ясса, Чингис ҳукмронӣ мекунад. Мушовири наздиктарини ӯ Сорхақтанӣ буд. Таҳти ҳукмронии Огайдай, Империяи Муғулистон бо ҳуҷумҳои Аврупо ва Осиё ба қадри кофӣ рушд кард.

Толуи, писари чоруми Чингис, ватани Муғулистонро ба мерос гирифтааст. Вай чаҳор писар дошт, ки Mongke, Kublai, Hulegu ва Ariq Boke. Аксарияти императорҳои Муғулистон ва Илҳомият аз Толуи буданд.

Генералҳо ва мушовирон

Субутай ва Ҷебе бузургтарин генералҳои Чингизхон буданд. Ҳардуи онҳо генарияи ҳарбӣ, фармондеҳони ботаҷриба ва моҳир буданд, ки бисёре аз фатҳаҳои аҷибтарини худро ба Муғулистон оварданд. Дар ҳоле ки Субутай писари оҳангар буд ва аз сабаби дурахшон буданаш ба қудрат баромад, Ҷеб ҳамчун душмани Чингиз оғоз ёфт. Вай соли 1201 Чингизро дар муҳорибаи Шонздаҳ тараф тирборон кард. Ҷебе ҳангоми шифо ёфтанаш ба Чингиз омад ва иқрор шуд. Ҷебе гуфт, ки агар Чингис ба ӯ зиндагӣ кунад, вай содиқона хидмат мекард ва ин дуввумин генералҳои беҳтарини Чингиз гашт.

Дигаре, ки сазовори ёдоварист, Елу Чучай, донишманди Конфутсий, ки сарвари Мушовири Чингиз буд. Ёлу Чукай эҳтимол миллионҳо нафарро наҷот дод, зеро вай мӯътақид буд, ки муғулҳо ба халқҳои забтшуда андоз месупоранд, на куштӣ ва ҳамин тариқ майна ва истеъдодҳои онҳоро барои истифодаи ояндаи муғул сарфа карданд. Вай бо гуфтан ба монархони Муғулистон гуфтааст, ки империяҳоро дар асп ба даст овардан мумкин аст, аммо дар асп савор намешавад.